Język polski jest językiem urzędowym w Rzeczypospolitej Polskiej. Językiem polskim jako ojczystym posługuje się ok. 50 mln ludzi na świecie: w Polsce i za granicą. Zwarte grupy Polaków, utrzymujące język polski jako ojczysty są w Republice Czeskiej (Zaolzie), na Litwie (głównie Wilno i jego okolice), na Białorusi (m.in. Grodno, Brześć), na Ukrainie (m.in. Lwów i okolice). Poza tym w różnych krajach istnieje bardzo liczna Polonia (emigranci): w USA (np. Chicago, Panna Maria Texas), Kanada (np. Toronto, Mississauga), Francja (np. Lille), Wielka Brytania, Niemcy (Zagłębie Ruhry), Brazylia itd. W wielu miejscach znajdują się skupiska polonijne powstałe w wyniku wysiedleń i zsyłek: Rosja (Syberia), Kazachstan. Nową grupę stanowią Polacy, którzy masowo wyjeżdżają obecnie do różnych krajów Unii Europejskiej w poszukiwaniu pracy, głównie np. do Wielkiej Brytanii czy Irlandii.

 

A. Polszczyzna potoczna

Polszczyzna potoczna	Polszczyzna literacka
debeściak, debeściara, beściara, debeściacki	ktoś najlepszy
frajer	ktoś naiwny
fuks (mieć fuksa)	szczęście
gadać	mówić
grzmotnąć, przywalić, przyłożyć, przyrżnąć	uderzyć
hajtnąć się, ohajtać się	brać ślub, ożenić się, wyjść za mąż
imejlować, emaliować	korespondować za pomocą e-maili
kalfas, kiepełe,	głowa
knajpa	restauracja, bar, pub
komp	komputer
nara,	cześć / do widzenia
pała, laga,	dwója
siema, siemanko	cześć / dzień dobry
spoko	spokojnie, wszystko w porządku
wporzo	(wszystko) w porządku

 

B. Dialekt górnośląski

Dialekt górnośląski	Polszczyzna ogólna
ajncla	kawalerka
antryj	przedpokój
bifyj	kredens
ciepać, ciepnąć,	rzucać, rzucić
ciupnąć sie	kucnąć
cufal, cufalym, bez cufal	przypadek, przypadkiem, przez przypadek
dej se pozór	uważaj
fet	tłuszcz
kludzić, przekludzić sie, wykludzić	prowadzić, przeprowadzić się, wyprowadzić
kucać	kaszleć
kusik, dzióbek	całus
marasić	brudzić
rychtować, narychtować	szykować, przygotowywać, przygotować
szłapy, szwaje	nogi
szolka	filiżanka, kubek
zicherka	agrafka